{"id":87,"date":"2021-02-07T15:57:10","date_gmt":"2021-02-07T15:57:10","guid":{"rendered":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/?p=87"},"modified":"2021-02-07T15:57:10","modified_gmt":"2021-02-07T15:57:10","slug":"covid-19-asilari-hakkinda-neler-biliyoruz-ve-ne-yapmaliyiz","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/?p=87","title":{"rendered":"COV\u0130D-19 A\u015eILARI HAKKINDA NELER B\u0130L\u0130YORUZ VE NE YAPMALIYIZ?"},"content":{"rendered":"\n<p>Son 1 hafta i\u00e7inde 15&#8217;ten fazla hastam covid-19 a\u015f\u0131s\u0131 hakk\u0131nda telefonla aray\u0131p a\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131p yapt\u0131rmama konusunda fikrimi sorunca g\u00fcncel geli\u015fmeler hakk\u0131nda bir yaz\u0131 yazmam gerekti\u011fine ikna oldum. Tam bu esnada &#8216;the Newyork times&#8217;ta <strong>Achal Prabhala<\/strong>&nbsp;ve&nbsp;<strong>Chee Yoke Ling<\/strong> taraf\u0131ndan yaz\u0131lan kapsaml\u0131 haberi okuyunca bu yaz\u0131dan esinlenerek ve faydalanarak kelimeler klavyeden h\u0131zla d\u00f6k\u00fcl\u00fcverdi. (&#8216;It\u2019s Time to Trust China\u2019s and Russia\u2019s Vaccines&#8217; ). \u0130steyenler yaz\u0131n\u0131n orijinaline bu linkten ula\u015fabilirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Ni\u00e7in Covid-19 a\u015f\u0131s\u0131 yap\u0131lmaya ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131n oldu\u011fu  D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn 6 0cak 2021 tarihli durum raporunda gayet a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmektedir.Bu tarih itibar\u0131 ile t\u00fcm d\u00fcnyam\u0131zda toplam 84.000.000 insanda Covid-19 hastal\u0131\u011f\u0131 tesbit edilmi\u015f ve 1.800.000 insan da bu hastal\u0131k nedeni ile hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. 6 \u015eubat 2021 itibar\u0131 ile T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere \u00fclkemizdeki \u00f6l\u00fcm say\u0131s\u0131 26.685&#8242; d\u00fcr. Peki bu rakam neden bu kadar \u00e7oktur? \u00c7\u00fcnk\u00fc Covid-19 hastal\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in sadece 1 seneyi a\u015fk\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fi olan yeni tan\u0131nm\u0131\u015f bir hastal\u0131kt\u0131r ve maalesef bu a\u015famada koruyucu a\u015f\u0131 olmak d\u0131\u015f\u0131nda etkili \u00f6zel bir tedavi ilac\u0131 da hen\u00fcz yoktur.( Dr. Karen Kotloff ,  Maryland T\u0131p Fak\u00fcltesi \u00c7ocuk \u0130nfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 )<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0130MLER KORONAV\u0130R\u00dcS HASTALI\u011eI \u0130\u00c7\u0130N Y\u00dcKSEK R\u0130SKL\u0130D\u0130R?<\/p>\n\n\n\n<p>Covid-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edildi\u011fi 18-29 ya\u015f gurubundaki hastalara g\u00f6re bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda hastaneye yatma ihtimali 65-74 ya\u015f gurubunda 5 misli, 75-84 ya\u015f gurubunda 8 misli ve 85 \u00fczerindeki hastalarda 13 misli daha fazlad\u0131r ve \u00f6l\u00fcm ihtimalleri ise 9-63 kere daha y\u00fcksektir.\u00dcstelik \u015feker hastalar\u0131, \u015fi\u015fmanl\u0131k, hamilelik ,sigara i\u00e7me , orak h\u00fccreli kan eksikli\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131 ,ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k eksikli\u011fi olan insanlar, kalp hastal\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filer, kronik b\u00f6brek hastalar\u0131 ,amfizem gibi akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filer ve kanser hastalar\u0131nda bu hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddetinin artt\u0131\u011f\u0131 tesbit edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca b\u00fct\u00fcn bu hastal\u0131klar ile insan ya\u015f\u0131 aras\u0131nda da do\u011frudan bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.( https:\/\/www.cdc.gov\/coronavirus\/ )<\/p>\n\n\n\n<p>KORONAV\u0130R\u00dcS HASTALI\u011eI DAHA \u00d6NCEDEN DE VARMIYDI?<\/p>\n\n\n\n<p>Koronavir\u00fcsler, insanlar ve hayvanlar i\u00e7in ciddi sa\u011fl\u0131k tehditleri olu\u015fturan hastal\u0131k etkenleridir.  D\u00fcnyada Asya&#8217;da 2002&#8217;den 2003&#8217;e kadar, \u015fiddetli akut solunum sendromu koronavir\u00fcs\u00fc (SARS-CoV) 8.000 ki\u015fiyi enfekte etti ve \u00f6l\u00fcm oran\u0131 % 10 &#8216;a ula\u015ft\u0131 , 2012&#8217;den bu yana Orta Do\u011fu solunum sendromu koronavir\u00fcs\u00fc (MERS-CoV) ise 1.700&#8217;den fazla insan\u0131 enfekte etti ve \u00f6l\u00fcm oran\u0131 % 36 olmu\u015ftur. Genelde koronavir\u00fcsler insanlarda ve hayvanlarda yayg\u0131n solunum, mide-ba\u011f\u0131rsak ve merkezi sinir sistemi hastal\u0131klar\u0131na neden olarak insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etmekte ve ekonomik kayba neden olmaktad\u0131rlar.&nbsp;Koronavir\u00fcslerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar hayvanlardan insanlara bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmemi\u015fti.  Koronavir\u00fcsler, mutasyon (evrimle\u015fme) ve rekombinasyon ( DNA par\u00e7alar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131l\u0131p yeniden farkl\u0131 bir yap\u0131da birle\u015fmesi ) \u015feklinde  \u00f6zellikleri ile kendilerini yeni ortamlara nisbeten kolayca adapte ederek  sonu\u00e7 olarak konak\u00e7\u0131 doku aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmak ve doku tropizmini ( vir\u00fcs\u00fcn bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 h\u00fccreyi enfekte edebilmesi i\u00e7in kendi yap\u0131sal proteinleri ve konuk h\u00fccre resept\u00f6rleri aras\u0131nda  etkile\u015fim-uyu\u015fma olmas\u0131 ) verimli bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in programlanm\u0131\u015ft\u0131r .&nbsp;Bu nedenle koronavir\u00fcslerden kaynaklanan hastal\u0131klar s\u00fcrekli ve uzun vadelidir.&nbsp;Koronavir\u00fcslerin h\u00fccresel \u00f6zelliklerini anlamak ve yay\u0131lmalar\u0131n\u0131 kontrol etmek, t\u00fcm d\u00fcnya sisteminin sa\u011fl\u0131k ve ekonomik istikrar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli etkilere sahiptir.<\/p>\n\n\n\n<p>KORONAV\u0130R\u00dcS A\u015eILARININ NE FARKLARI VAR?<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsanlar bana en s\u0131k \u015fu soruyu sordular.\u00dclkemizde uygulanan bu  \u00c7in a\u015f\u0131s\u0131na g\u00fcvenebilir miyiz ? Bu a\u015f\u0131 nedir? Pfizer-BioNtech a\u015f\u0131s\u0131ndan fark\u0131 nedir? Yan etkileri nelerdir? B\u00fct\u00fcn bu insanlar\u0131n \u00e7ekincelerinin  iki ana nedeni var. Birincisi a\u015f\u0131lar\u0131n teknik olarak farkl\u0131 yap\u0131da olmalar\u0131 , ikincisi de psikolojik alg\u0131lamalard\u0131r. Teknik olarak \u00c7in ve Rusya a\u015f\u0131lar\u0131 klasik olarak eskiden beri uygulanan azalt\u0131lm\u0131\u015f dozda canl\u0131 vir\u00fcsler ihtiva etmektedirler. Dolay\u0131s\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fck dozda canl\u0131 vir\u00fcse kar\u015f\u0131 insan\u0131n  zaman i\u00e7inde kendi koruma ve imha mekanizmalar\u0131 geli\u015ftirmesi ileba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sa\u011flan\u0131p  bu a\u015f\u0131lar etkili olmaktad\u0131r. Pfizer-BioNtech ve di\u011fer Bat\u0131 \u00fclkeleri a\u015f\u0131lar\u0131 ise canl\u0131 vir\u00fcsler ihtiva etmeyip ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kuvvetlendirecek biyokimyasal mRNA teknolojisine dayanmaktad\u0131rlar.A\u015f\u0131 teknolojilerini koronavir\u00fcs\u00fcn h\u00fccreler \u00fczerindeki etki mekanizmalar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irerek de\u011ferlendirmek uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>KORONAV\u0130R\u00dcSLER VE HASTALANDIRMA MEKAN\u0130ZMALARI         A\u015eILAR NASIL ETK\u0130 ED\u0130YOR?<\/p>\n\n\n\n<p>  Koronavir\u00fcsler b\u00fcy\u00fck, zarf \u015feklinde , pozitif sarmall\u0131 RNA vir\u00fcsleridir.&nbsp;RNA , esas olarak insan h\u00fccre \u00e7ekirde\u011findeki &nbsp;DNA&#8217;dan&nbsp; <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ribosome\">ribozomla<\/a>ra&nbsp;,&nbsp;h\u00fccrede&nbsp;protein sentezini ger\u00e7ekle\u015ftirecek &nbsp;b\u00f6lgeleri tan\u0131tacak olan&nbsp;genetik bilgileri ta\u015f\u0131yan nukleotidlerdir. Bu transferin bozulmas\u0131 da   HASTALIK \u015feklinde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Koronavir\u00fcsler esas olarak say\u0131lar\u0131 27 ila 32 kilobayt aras\u0131nda de\u011fi\u015fen t\u00fcm RNA vir\u00fcsleri aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck genoma sahip virus toplulu\u011fudur.&nbsp;Genom, canl\u0131 organizmas\u0131n\u0131n t\u00fcm genetik materyalinin toplam\u0131d\u0131r ve canl\u0131n\u0131n t\u00fcm kromozomlar\u0131n\u0131 olu\u015fturan n\u00fckleotidlerinin tam ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir listesidir. Genom n\u00fckleokapsid proteini (N) taraf\u0131ndan olu\u015fturulan sarmal bir protein k\u0131l\u0131f\u0131 i\u00e7inde paketlenir ve ayr\u0131ca bir zarf \u015feklinde bir yap\u0131 ile \u00e7evrelenir.&nbsp;Vir\u00fcslerde bu zarf yap\u0131 ile ili\u015fkili en az \u00fc\u00e7 yap\u0131sal protein vard\u0131r: Membran ( zar) proteini (M) ve zarf proteini (E) vir\u00fcs bile\u015fiminde yer al\u0131rken, sivri ( spike : diken) protein (S) de vir\u00fcs\u00fcn konak\u00e7\u0131 h\u00fccrelere giri\u015fine arac\u0131l\u0131k eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Covid-19 hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n etkeni SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fc olup bu vir\u00fcs de insan h\u00fccrelerine girmek i\u00e7in onlarca protein ihtiva eder .Bu proteinlerin aktive edece\u011fi ve reaksiyona girip ba\u011flanaca\u011f\u0131 y\u00fczlerce de enzim vard\u0131r. Bu proteinlerden spike (diken ) cinsinde olanlar a\u015f\u0131 ve tedavi geli\u015ftirilmesi i\u00e7in cazip ara\u015ft\u0131rma konular\u0131 olmu\u015ftur.  Pfizer-BioNtech a\u015f\u0131s\u0131 insan RNA t\u00fcrlerinden h\u00fccrelerimizin protein yapmak i\u00e7in okudu\u011fu genetik materyal olan haberci RNA&#8217;y\u0131 kullanmaktad\u0131r.&nbsp;K\u0131saca mRNA olarak adland\u0131r\u0131lan bu molek\u00fcl olduk\u00e7a k\u0131r\u0131lgand\u0131r ve do\u011frudan v\u00fccuda enjekte edilirse do\u011fal enzimlerimiz taraf\u0131ndan par\u00e7alara ayr\u0131l\u0131r.&nbsp;Pfizer ve BioNTech, a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in mRNA&#8217;y\u0131 lipit nano partik\u00fcllerinden olu\u015fan ya\u011fl\u0131 baloncuklara sarm\u0131\u015flard\u0131r. K\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131 nedeniyle, mRNA molek\u00fclleri oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zla par\u00e7alan\u0131rlar.&nbsp;Bu nedenle Pfizer, a\u015f\u0131lar\u0131n canl\u0131 kalmas\u0131 i\u00e7in \u201394 \u00b0 F   yani  (\u201370 \u00b0 C) s\u0131cakl\u0131kta ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak gerekti\u011finden  kuru buz, termal sens\u00f6rler ve GPS izleyicilere sahip \u00f6zel kaplar in\u015fa etmi\u015ftir. \u0130nsan v\u00fccuduna a\u015f\u0131n\u0131n enjeksiyondan sonra a\u015f\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131 a\u015f\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kas h\u00fccrelerine  \u00e7arparak bu h\u00fccreleri  kayna\u015ft\u0131r\u0131r ve  i\u00e7eri\u011findeki mRNA&#8217;y\u0131 serbest b\u0131rak\u0131rlar.&nbsp;\u0130nsan h\u00fccresinin molek\u00fclleri, a\u015f\u0131 dizilimini  okur ve kendi haf\u0131za sivri diken proteinlerini olu\u015fturur.&nbsp;B\u00f6ylece a\u015f\u0131n\u0131n mRNA&#8217;s\u0131  h\u00fccre taraf\u0131ndan sonunda yok edilir ve kal\u0131c\u0131 iz b\u0131rakmaz. Sivri proteinlerinden baz\u0131lar\u0131, insan h\u00fccrelerinin y\u00fczeyine g\u00f6\u00e7 eder ve u\u00e7lar\u0131n\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karan sivri par\u00e7ac\u0131klar olu\u015ftururlar.&nbsp;A\u015f\u0131 ile temas eden h\u00fccreler ayr\u0131ca baz\u0131 proteinleri y\u00fczeylerinde ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 par\u00e7alara ay\u0131r\u0131rlar.&nbsp;Bu \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 sivri u\u00e7lar ve dikenli protein par\u00e7alar\u0131 daha sonra ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi taraf\u0131ndan tan\u0131nabilir. A\u015f\u0131lanm\u0131\u015f bir h\u00fccre \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde, geride  bir\u00e7ok dikensi-\u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 protein ve protein y\u0131k\u0131m \u00fcr\u00fcnleri b\u0131rakacakt\u0131r..  Bu kal\u0131nt\u0131lar daha sonra v\u00fccudumuzda antijen tan\u0131yan h\u00fccre ad\u0131 verilen bir t\u00fcr ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccresi taraf\u0131ndan tan\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nabilir. Antijen ta\u015f\u0131yan h\u00fccrelerin , y\u00fczeyinde dikensi proteinin par\u00e7alar\u0131 mevcut hale gelir.&nbsp;Yard\u0131mc\u0131 T h\u00fccreleri olarak adland\u0131r\u0131lan di\u011fer v\u00fccut h\u00fccrelerimiz bu par\u00e7alar\u0131 tespit etti\u011finde, yard\u0131mc\u0131 T h\u00fccreleri acil olarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimize  alarm verir  ve enfeksiyonla sava\u015fmak i\u00e7in di\u011fer ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccrelerini de harekete ge\u00e7irir. B h\u00fccreleri olarak adland\u0131r\u0131lan di\u011fer ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccrelerimiz , a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f h\u00fccrelerin y\u00fczeyindeki koronavir\u00fcs dikensi u\u00e7lar\u0131na veya serbest olarak h\u00fccreler aras\u0131nda y\u00fczen par\u00e7alanm\u0131\u015f dikenli protein par\u00e7ac\u0131klar\u0131na \u00e7arpabilir.&nbsp;B h\u00fccrelerinin bir k\u0131sm\u0131, dikensi proteinlerine yap\u0131\u015f\u0131r.&nbsp;Bu B h\u00fccreleri daha sonra yard\u0131mc\u0131 T h\u00fccreleri taraf\u0131ndan aktive edilirse, \u00e7o\u011falmaya ve dikensi proteini par\u00e7alamay\u0131 hedefleyen antikorlar\u0131 \u00fcretmeye ba\u015flayacaklard\u0131r. Antikorlar, koronavir\u00fcs&#8217;\u00fcn sivri dikensi u\u00e7lar\u0131na yap\u0131\u015f\u0131r, vir\u00fcs\u00fc yok etmek \u00fczere i\u015faretler ve sivri u\u00e7lar\u0131n di\u011fer h\u00fccrelere yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engelleyerek enfeksiyonun geli\u015fmesini \u00f6nleyebilirler. Antijen olu\u015fturan h\u00fccreler,&nbsp;y\u00fczeylerinde sivri dikensi protein par\u00e7alar\u0131n\u0131 i\u00e7eren&nbsp;herhangi bir&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/interactive\/2020\/03\/11\/science\/how-coronavirus-hijacks-your-cells.html\">koronavir\u00fcs ile enfekte olmu\u015f di\u011fer h\u00fccreleri<\/a>&nbsp;bulmak ve onlar\u0131 yok etmek i\u00e7in katil T h\u00fccresi ad\u0131 verilen ba\u015fka bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccresi t\u00fcr\u00fcn\u00fc de etkinle\u015ftirebilir&nbsp;. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Pfizer-BioNTech a\u015f\u0131s\u0131 canl\u0131 vir\u00fcs v\u00fccuda verilmeksizin bir dizi ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini harekete ge\u00e7irme ve \u00f6nlem alma temeline dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>  <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>  Pfizer-BioNTech a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n , v\u00fccudun ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini koronavir\u00fcsle sava\u015facak kadar iyi haz\u0131rlamas\u0131 i\u00e7in 21 g\u00fcn arayla iki enjeksiyon yap\u0131lmas\u0131 gerekir.&nbsp;Ancak a\u015f\u0131 \u00e7ok yeni oldu\u011fu i\u00e7in, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar a\u015f\u0131n\u0131n takip eden korumas\u0131n\u0131n ne kadar s\u00fcrece\u011fini bilmiyorlar. Bir \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fma, a\u015f\u0131n\u0131n&nbsp;, plasebo alan ki\u015filere k\u0131yasla&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2020\/12\/08\/health\/covid-vaccine-pfizer.html\">, ilk dozdan yakla\u015f\u0131k 10 g\u00fcn sonra<\/a>&nbsp;g\u00fc\u00e7l\u00fc koruma&nbsp;sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu. A\u015f\u0131lamadan sonraki aylarda kandaki     antikorlar\u0131n ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc T h\u00fccrelerinin say\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.&nbsp;Ancak m\u00fckemmel d\u00fczenlenmi\u015f ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimiz ayr\u0131ca, koronavir\u00fcs hakk\u0131ndaki bilgileri y\u0131llarca hatta on y\u0131llarca saklayabilecek haf\u0131za B h\u00fccreleri ve haf\u0131za T h\u00fccreleri ad\u0131 verilen \u00f6zel h\u00fccreler i\u00e7ermektedir. Konu hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in &#8216;<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/live\/2020\/pfizer-covid-19-vaccine\">Pfizer\u2019s Covid Vaccine: 11 Things You Need to Know<\/a>&#8216; makalesine g\u00f6z atabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">A\u015eILARIN YAN ETK\u0130LER\u0130 NELERD\u0130R?<\/h2>\n\n\n\n<p> 1-injeksiyon yerinde olan yan etkiler : genellikle gen\u00e7 eri\u015fkinlerde daha fazla g\u00f6r\u00fclen injeksiyon yerinde 60-80% kadar varan a\u011fr\u0131, 10% civar\u0131nda kolda k\u0131zar\u0131kl\u0131k-\u015fi\u015flik, genellikle 1-2 g\u00fcnde ge\u00e7mekte  ancak 1% oran\u0131nda ciddi bulgular g\u00f6r\u00fclmekte ve 2. a\u015f\u0131da daha fazla bulgu olu\u015fmamaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>2: Genel sistemik etkiler : bunlar da gen\u00e7 eri\u015fkinlerde daha fazla g\u00f6r\u00fclmekte 2.dozdan sonra daha s\u0131k olan halsizlik ki  1%&#8217;den az g\u00f6r\u00fclmektedir , \u00fc\u015f\u00fcme,  ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 2% oran\u0131nda olup daha az olan bulgular v\u00fccut a\u011fr\u0131lar\u0131, ate\u015f 11-16% oran\u0131nda ve  diyare olup genelde 2 .g\u00fcnden sonra azalmaktad\u0131r.B\u00fct\u00fcn bu bilgiler Pfizer-BioNTech a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n yan etkileri olarak a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f olup di\u011ferleri i\u00e7in hen\u00fcz bir yay\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcRET\u0130LEN A\u015eILARIN D\u00dcNYADA DENGES\u0130Z DA\u011eILIMI VE SONU\u00c7LARININ DE\u011eERLEND\u0130R\u0130M\u0130<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyam\u0131zda \u015fu an baz\u0131 zengin geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerdeki  insanlar memleketlerinde bol miktarda mevcut Covid-19 a\u015f\u0131s\u0131na tedarik ve da\u011f\u0131t\u0131m a\u011f\u0131 problemleri nedeni ile eri\u015fmekte k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131klar ya\u015farken baz\u0131 fakir \u00fclkelerdeki insanlar ise \u00fclkelerinde yeterli a\u015f\u0131 mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in  bu a\u015f\u0131ya hi\u00e7 eri\u015fememekteler. Belki de b\u00f6yle bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Rusya ve \u00c7in&#8217;den gelecek (muhtemel yak\u0131n bir tarihte  buna Hindistan kaynakl\u0131 a\u015f\u0131lar da dahil olacak ) \u015fekilde g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcndedir.Rus ve \u00c7in a\u015f\u0131lar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta Bat\u0131 ve k\u00fcresel medya taraf\u0131ndan  Moderna,  Pfizer-BioNtech veya AstraZeneca a\u015f\u0131lar\u0131na g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck nitelikli olarak alg\u0131land\u0131 ve g\u00f6z ard\u0131 edildi.Bu alg\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 \u00c7in ve Rusya&#8217;n\u0131n otoriter devletler olarak kabul edilmesi ve \u015feffafl\u0131k yoksunlu\u011fundan dolay\u0131 g\u00fcven duyulmamas\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>  Ancak zaman ge\u00e7ip pandemi ilerledik\u00e7e bu \u00fclkelerin \u00fcretti\u011fi a\u015f\u0131lar\u0131n da i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen t\u0131p dergilerinden olan       <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.thelancet.com\/journals\/lancet\/article\/PIIS0140-6736(21)00191-4\/fulltext\" target=\"_blank\">The Lancet<\/a> bu haftaki say\u0131s\u0131nda Rus Covid-19 a\u015f\u0131s\u0131 Sputnik 5&#8217;in ge\u00e7 d\u00f6nem ara sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 yay\u0131nlad\u0131 ve 91.6% etkinlik oran\u0131na sahip oldu\u011fu yaz\u0131lmaktayd\u0131. Bu onaylanm\u0131\u015f bulgular a\u015f\u0131y\u0131 geli\u015ftiren Gamaleya Sa\u011fl\u0131k Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 merkezi ve Rusya Devlet Do\u011frudan Yat\u0131r\u0131m fonu taraf\u0131ndan Aral\u0131k 2020 ortas\u0131nda yay\u0131mlanan bulgular\u0131 do\u011fruluyordu.<\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fclkeleri inceledi\u011fimizde Birle\u015fik Arap Emirlikleri, Bahreyn, M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn, Irak, S\u0131rbistan, Fas, Macaristan ve Pakistan \u00c7in&#8217;den ald\u0131klar\u0131 Sinopharm a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 onaylad\u0131.Ocak ay\u0131 ortas\u0131nda Birle\u015fik Arap Emirliklerinde 1.8 milyon ki\u015fi a\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131.Bu \u00fclke n\u00fcfusunun azl\u0131\u011f\u0131 fakat ekonomik zenginli\u011fi ve tedbirli davranmas\u0131 ile d\u00fcnyada insanlar\u0131n\u0131 en h\u0131zl\u0131 ve en \u00e7ok a\u015f\u0131layan devlet oldu.Bolivya&nbsp;<em>,<\/em>&nbsp;Endonezya, T\u00fcrkiye, Brezilya ve \u015eili,  Sinovac&#8217;tan ba\u015fka di\u011fer bir \u00c7in a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 (Sinopharm) onaylad\u0131 ve halk\u0131na sunmaya ba\u015flad\u0131.&nbsp;6 \u015eubat 2021 itibar\u0131 ile \u00fclkemizde de 1.a\u015f\u0131s\u0131 yap\u0131lan insan say\u0131s\u0131 3 milyona ula\u015ft\u0131. Rusya \u00fcretimi Sputnik 5&nbsp;a\u015f\u0131s\u0131 yak\u0131nda&nbsp;Avrupa, Orta Do\u011fu, Afrika ve Latin Amerika&#8217;da bir \u00e7ok \u00fclkede&nbsp;kullan\u0131ma sunulacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>  B\u00fct\u00fcn bu  \u00fclkeler  \u00c7in ve Rus \u00fcreticiler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan &#8211; \u00e7o\u011fu&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.thelancet.com\/article\/S0140-6736(20)31866-3\/fulltext\" target=\"_blank\">Lancet<\/a>&nbsp;ve&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/jamanetwork.com\/journals\/jama\/fullarticle\/2769612\" target=\"_blank\">JAMA<\/a>&nbsp;gibi d\u00fcnyaca kabul edilmi\u015f hakemli bilimsel dergilerde&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.thelancet.com\/article\/S1473-3099(20)30843-4\/fulltext\" target=\"_blank\">yay\u0131nlanan<\/a>&nbsp;&#8211; g\u00fcvenlik ve etkililikleri hakk\u0131ndaki kan\u0131tlara dayanarak&nbsp;ya da  bu a\u015f\u0131lar\u0131&nbsp;inceleyip kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z  deneylerini yapt\u0131ktan sonra&nbsp;bilin\u00e7li kararlar\u0131n\u0131 verdiler.&nbsp;Bu \u00fclkelerden baz\u0131lar\u0131 Amerika Birle\u015fik Devletleri veya Avrupa&#8217;daki \u00fclkelerle benzer  ayn\u0131 sa\u011fl\u0131k d\u00fczenleme sistemlerine sahip olduklar\u0131ndan bunun aksini ileri s\u00fcrmek bu h\u00fck\u00fcmetlerin kabiliyetinden veya  vatanda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcnden \u015f\u00fcphe etmeyi gerektirir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ac\u0131  ger\u00e7e\u011fi bir \u00e7ok \u00fclkenin ,kendi \u00fclkemiz dahil Covid -19 a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcretme ve geli\u015ftirecek teknolojik alt yap\u0131ya sahip olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.Bu nedenle bu a\u015f\u0131lar\u0131 elde edip insanlar\u0131m\u0131z\u0131 hastal\u0131ktan korumak ve bu \u00fc\u00e7 \u00fcretici \u00fclke ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucu a\u015f\u0131n\u0131n lisans ve geli\u015ftirme haklar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131p kendi a\u015f\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 \u00fcretme a\u015famas\u0131na bir an \u00f6nce gelmemiz gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015eILARIN G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130NE KAR\u015eI \u00d6N YARGILAR NEDEN B\u0130TM\u0130YOR?<\/p>\n\n\n\n<p>Toplam a\u015f\u0131 ihtiyac\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck eksiklikler ve a\u015f\u0131lar\u0131n teslimat\u0131ndaki  gecikmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda,&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/health-coronavirus\/update-1-if-a-vaccine-is-safe-europe-should-review-its-use-french-vaccine-strategy-chief-idUSL8N2K46GR\" target=\"_blank\">Fransa<\/a>&nbsp;,&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.barrons.com\/news\/is-russia-s-sputnik-vaccine-set-to-take-off-for-the-eu-01612372806\" target=\"_blank\">\u0130spanya<\/a>&nbsp;ve&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.dw.com\/en\/coronavirus-germany-open-to-chinese-and-russian-vaccines-amid-delays\/a-56396510\" target=\"_blank\">Almanya<\/a>&nbsp;\u015fimdi muhtemelen \u00c7in ve Rus a\u015f\u0131lar\u0131 i\u00e7in sipari\u015f vermelerinden bahsetmeye ba\u015flad\u0131lar. &nbsp;G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re k\u0131smen  \u00e7aresiz kalma sonucunda  bu \u00fclkelerin &nbsp;bat\u0131l\u0131 olmayan a\u015f\u0131lara kar\u015f\u0131&nbsp;olu\u015fan \u201c&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.bfmtv.com\/sante\/alain-fischer-sur-les-vaccins-russes-et-chinois-tous-les-vaccins-doivent-etre-examines-il-n-y-a-pas-de-prejuge-a-avoir_VN-202101290280.html\" target=\"_blank\">\u00f6nyarg\u0131<\/a>&nbsp;\u201d lar\u0131 de\u011fi\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Fakat t\u00fcm bu \u00fclkelerde insanlar\u0131n i\u00e7inde  hala g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde bu a\u015f\u0131lara kar\u015f\u0131 \u015f\u00fcpheler kalm\u0131\u015ft\u0131r.Son zamanlarda 17 de\u011fi\u015fik \u00fclkede 19.000 insan \u00fczerinde  <a href=\"https:\/\/yougov.co.uk\/topics\/health\/articles-reports\/2021\/01\/15\/how-much-difference-does-it-make-people-where-covi\">YouGov<\/a> anket \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada insanlara bu a\u015f\u0131lardan hangisine daha olumlu veya olumsuz yakla\u015ft\u0131klar\u0131 soruldu\u011funda Pakistan&#8217;da \u00c7in a\u015f\u0131s\u0131na, \u0130ran&#8217;da Rus a\u015f\u0131s\u0131na , Kenya ve G\u00fcney Afrika Cumhuriyetinde bu iki a\u015f\u0131ya da kar\u015f\u0131  g\u00fcven oran\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r..Bunun nedeni \u00c7in ve Rusya&#8217;n\u0131n kendi \u00fclkelerindeki yurtta\u015flar\u0131na kendi \u00fcrettikleri a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131 abart\u0131l\u0131 \u00f6vme propagandalar\u0131 sonucu di\u011fer \u00fclkelerdeki insanlar\u0131n bu a\u015f\u0131lara kar\u015f\u0131 tedbirli ve \u00e7ekingen davranmalar\u0131 sonucu olmu\u015f olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>  Fakat esas ger\u00e7ek Rusya ve \u00c7in&#8217;in 2020 y\u0131l\u0131nda \u00fclkelerindeki baz\u0131 vatanda\u015flar\u0131n\u0131 Covid-19 a\u015f\u0131s\u0131nda ge\u00e7 d\u00f6nem a\u015famalar\u0131 (Faz 3 ) tamamlanmadan a\u015f\u0131lamaya ba\u015flamas\u0131d\u0131r.&nbsp;Pfizer-BioNTech ve Moderna a\u015f\u0131lar\u0131&nbsp;, Faz 3 denemelerinden al\u0131nan&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.pfizer.com\/news\/press-release\/press-release-detail\/pfizer-and-biontech-announce-vaccine-candidate-against\" target=\"_blank\">ara&nbsp;<\/a><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/investors.modernatx.com\/news-releases\/news-release-details\/moderna-announces-publication-results-pivotal-phase-3-trial\" target=\"_blank\">sonu\u00e7lar\u0131<\/a>&nbsp;takiben  Amerika Birle\u015fik Devletleri&#8217;nde onaylanm\u0131\u015ft\u0131r. Hindistan,&nbsp;Bharat Biotech taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bir a\u015f\u0131&nbsp;olan&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.sciencemag.org\/news\/2021\/01\/scientists-criticize-rushed-approval-indian-covid-19-vaccine-without-efficacy-data\" target=\"_blank\">Covaxin<\/a>&nbsp;ile ayn\u0131 yanl\u0131\u015f \u015feyi yapt\u0131 ve t\u00fcm \u00fclkede geni\u015f&nbsp;bir&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.sciencemag.org\/news\/2021\/01\/scientists-criticize-rushed-approval-indian-covid-19-vaccine-without-efficacy-data\" target=\"_blank\">\u00f6fkeye<\/a>&nbsp;neden oldu&nbsp;.\u00c7in , Rusya ve Hindistan  bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131  a\u015f\u0131 \u00fcretimi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek  i\u00e7in gerekli acil \u00f6nlemler olarak savundu.&nbsp;Bu a\u00e7\u0131klama bir \u00e7oklar\u0131m\u0131z i\u00e7in &nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/russia-coronavirus-vaccine-response-7184b687125e4aa508df230ad130efd1\" target=\"_blank\">yetersiz<\/a>&nbsp; g\u00f6r\u00fcnebilir ancak pandemi gibi acil \u015fartlar alt\u0131nda bu \u015fekilde davranman\u0131n  yasal ve t\u0131bbi zorunluluk oldu\u011funu  Bat\u0131 \u00fclkelerindeki sa\u011fl\u0131k d\u00fczenleyici kurumlar (\u00e7ok daha fazla \u015feffafl\u0131k ile olsa da) kabul etti ve aynen uygulad\u0131lar. Sonu\u00e7 olarak halen Covid-19 pandemisi olarak mevcut olan koronavir\u00fcs toplumlarda s\u00fcrekli ve uzun s\u00fcre devam etmeye e\u011filimli bir viral hastal\u0131kt\u0131r. Yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve hastaland\u0131rma kapasitesi zaman i\u00e7inde de\u011fi\u015fmekle birlikte s\u00fcreklili\u011fi kesindir. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n bu hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131lanmas\u0131 grip a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n her sene tekrarlanmas\u0131 gibi uzun s\u00fcreli olabilir ve dolay\u0131s\u0131yla y\u00fcksek maddi manevi bedel devletlerin kar\u015f\u0131s\u0131na gelecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015eILARIN ETK\u0130NL\u0130\u011e\u0130N\u0130N FARKLI OLMA NEDENLER\u0130 NELERD\u0130R?<\/p>\n\n\n\n<p>  G\u00fcn\u00fcm\u00fcz itibar\u0131 ile &nbsp;\u00c7in ve Rus a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fi hakk\u0131nda&nbsp;elimizde <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.thelancet.com\/journals\/laninf\/article\/PIIS1473-3099(20)30987-7\/fulltext\" target=\"_blank\">\u00f6nemli veriler<\/a>&nbsp;var.&nbsp;( Hindistan a\u015f\u0131s\u0131 Covaxin i\u00e7in bir \u015fey s\u00f6ylemek hen\u00fcz \u00e7ok erken.) Birle\u015fik Arap Emirlikleri&#8217;nde  Aral\u0131k 2020 ilk g\u00fcnlerinde  yap\u0131lan a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonu\u00e7lar\u0131nda Sinopharm a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n etkinli\u011fini&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/health-coronavirus-china-vaccine-int-idUSKBN2940CA\" target=\"_blank\">y\u00fczde 86<\/a> olarak bulundu. Di\u011fer bir \u00e7al\u0131\u015fmada ise , \u00c7in&#8217;deki a\u015f\u0131n\u0131n etkinli\u011fi y\u00fczde 79 olarak saptand\u0131. Bu etkileyici say\u0131lar\u0131n ger\u00e7ekte neyi \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fc ve ne anlama geldi\u011fiyle ilgili kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bu konuda a\u015f\u0131lar hakk\u0131nda \u015f\u00fcpheler yaratt\u0131 . Baz\u0131 a\u015f\u0131lar hakk\u0131nda di\u011ferlerinden daha fazla \u015f\u00fcpheler olsa da Sinovac&#8217;\u0131n&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/world-latin-america-55642648\" target=\"_blank\"> etkinli\u011fi hakk\u0131nda \u00e7eli\u015fkili<\/a>&nbsp;g\u00f6r\u00fcnen&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/world-latin-america-55642648\" target=\"_blank\">sonu\u00e7lar\u0131<\/a>&nbsp;ele alal\u0131m&nbsp;: Bu a\u015f\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;deki denemelerinde y\u00fczde 91, Endonezya&#8217;daki denemelerde y\u00fczde 65 ve Brezilya&#8217;daki denemelerde y\u00fczde 50,4 etkinlik saptan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Brezilya,&nbsp;S\u00e3o Paulo&#8217;da devlet taraf\u0131ndan i\u015fletilen ve bu denemeleri y\u00fcr\u00fcten merkez olan Butantan Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;ndeki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, mevcut a\u015f\u0131n\u0131n hafif ve  orta \u015fiddetli Covid-19 vakalar\u0131na &nbsp;kar\u015f\u0131 korunmada y\u00fczde 78&#8217;lik bir etkinlik oran\u0131na sahip&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/fortune.com\/2021\/01\/13\/sinovac-vaccine-efficacy-rate-drop\/\" target=\"_blank\">oldu\u011funa i\u015faret<\/a>&nbsp;ettiler ve &nbsp;bu bulgu derhal&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2021\/01\/13\/business\/chinese-vaccine-brazil-sinovac.html\">uluslararas\u0131&nbsp;<\/a><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.scmp.com\/news\/china\/article\/3117588\/chinas-sinovac-says-covid-19-vaccine-has-high-efficacy-after-lower\" target=\"_blank\">medyan\u0131n man\u015fetler<\/a>ine&nbsp;ta\u015f\u0131nd\u0131&nbsp;. 2021 Ocak ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda Brezilya ,Butantan Enstit\u00fcs\u00fcnde klinik ara\u015ft\u0131rma t\u0131bbi direkt\u00f6r\u00fc olan Ricardo Palacios ile yap\u0131lan r\u00f6portajda  bize yap\u0131lan a\u015f\u0131 uygulama denemelerinin bilin\u00e7li  olarak bir &#8220;stres testi&#8221; olarak tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.&nbsp;\u00d6zellikle bu ilk a\u015f\u0131 uygulamalar\u0131n \u201cCovid-19 hastalar\u0131n\u0131n tedavisi ile u\u011fra\u015fan sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131\u201d aras\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 &#8216;belirtti.&nbsp;(&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.pfizer.com\/science\/coronavirus\/vaccine\" target=\"_blank\">Pfizer-BioNTech<\/a>&nbsp;ve&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/investors.modernatx.com\/news-releases\/news-release-details\/moderna-announces-primary-efficacy-analysis-phase-3-cove-study\" target=\"_blank\">Moderna<\/a>&nbsp;a\u015f\u0131 denemeleri de, baz\u0131 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 ve y\u00fcksek risk alt\u0131ndaki di\u011fer ki\u015fileri i\u00e7ermekle birlikte normal insanlar\u0131 da dahil etmi\u015ftir)  Enfeksiyona \u00e7ok daha fazla maruz kalan bir denek havuzunu inceledi\u011finizde, a\u015f\u0131 muhtemelen daha az performans g\u00f6steriyor gibi g\u00f6r\u00fcnecektir.&nbsp;Butantan Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;n\u00fcn ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda , Covid-19 belirtileri olarak say\u0131lan bulgular di\u011fer a\u015f\u0131 denemelerdeki belirtilerden \u00e7ok daha geni\u015f bir kapsamda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>  Bilimsel deneme protokolleri bir \u00e7ok farkl\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenebilir. Bu nedenle ayn\u0131 a\u015f\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan farkl\u0131 protokollerdeki ara\u015ft\u0131rmalarda dahi farkl\u0131 sonu\u00e7lar kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir.&nbsp;Bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011fumuzda, \u00e7e\u015fitli  farkl\u0131 a\u015f\u0131lar i\u00e7in yap\u0131lan denemelerden elde edilen sonu\u00e7lar\u0131n aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikliklerin olas\u0131 bir nedeni kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n\n\n\n<p>  \u015e\u00fcphesiz ki, \u00c7in ve Rus a\u015f\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda \u00e7ok daha fazla bilgi t\u00fcm d\u00fcnya kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmal\u0131d\u0131r, ancak ayn\u0131 \u015fey \u00f6nde gelen Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 a\u015f\u0131lar\u0131 i\u00e7in de hala bir dereceye kadar ge\u00e7erlidir.&nbsp; Pfizer-BioNTech ve Moderna a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n faz 3 denemelerine ili\u015fkin&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/blogs.bmj.com\/bmj\/2021\/01\/04\/peter-doshi-pfizer-and-modernas-95-effective-vaccines-we-need-more-details-and-the-raw-data\/\" target=\"_blank\">t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar ve ham veriler<\/a>&nbsp;, ilgili ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bile kullan\u0131m\u0131na tam ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak sunulmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ger\u00e7ek \u015fu ki&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2020\/09\/17\/health\/covid-moderna-vaccine.html\">, t\u00fcm d\u00fcnyada olmas\u0131 gerekti\u011fi kadar \u015feffaf bir \u015fekilde<\/a>&nbsp;Covid-19 a\u015f\u0131s\u0131 hen\u00fcz geli\u015ftirilmedi veya piyasaya s\u00fcr\u00fclmedi&nbsp;.&nbsp;     \u00c7in ve Rusya, baz\u0131 Bat\u0131l\u0131 \u015firketlerden \u00e7ok daha fazla a\u015f\u0131y\u0131 piyasaya s\u00fcrm\u00fc\u015f olabilir, ama bu o \u00fclkelerin a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n kalitesiz oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez. \u00c7in ve Rus a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcvenilir oldu\u011funu g\u00f6steren giderek artan kan\u0131tlar e\u015fli\u011finde , \u00f6zellikle d\u00fcnyadaki tedarik ve da\u011f\u0131t\u0131m sorunlar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda  h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde bu a\u015f\u0131lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 ciddiyetle ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00dcNYADA HERKESE YETECEK KADAR A\u015eI VARMI?<\/p>\n\n\n\n<p> <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.globaljustice.org.uk\/news\/2020\/dec\/9\/campaigners-warn-9-out-10-people-poor-countries-are-set-miss-out-covid-19-vaccine\" target=\"_blank\">People\u2019s Vaccine Alliance<\/a> isimli organizasyonun bulgular\u0131na g\u00f6re,          Bat\u0131 \u00fclkelerinde \u00fcretilen a\u015f\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu 2020 Aral\u0131k ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnleri itibar\u0131yla , Moderna a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n 100% ve Pfizer-Biontech a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n % 96<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.globaljustice.org.uk\/news\/2020\/dec\/9\/campaigners-warn-9-out-10-people-poor-countries-are-set-miss-out-covid-19-vaccine\" target=\"_blank\">&#8216;s\u0131 <\/a> olacak \u015fekilde zaten &nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2020\/12\/15\/us\/coronavirus-vaccine-doses-reserved.html\">zengin \u00fclkeler taraf\u0131ndan sat\u0131n<\/a>&nbsp;al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu organizasyon d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda a\u015f\u0131lara daha geni\u015f ve daha adil eri\u015fim i\u00e7in \u00e7a\u011fr\u0131da bulunan bir kurumsal yap\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Gavi,  baz\u0131 Bat\u0131 \u00fclkelerinin a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n sakland\u0131\u011f\u0131 bir a\u015f\u0131 sigortas\u0131 kurumudur. Bizim bu kurumun tedarik verileri \u00fczerinde bu hafta yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z tahmin itibar\u0131yla, Gavi&#8217;ye Covid-19 a\u015f\u0131lar\u0131 i\u00e7in kay\u0131t yapt\u0131ran  145 \u00fclke i\u00e7in 2021 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk \u00e7eyre\u011finde <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.gavi.org\/sites\/default\/files\/covid\/covax\/COVAX-Interim-Distribution-Forecast.pdf\" target=\"_blank\">tahmin<\/a>en &nbsp;sadece 110 milyon ila  122 milyon doz aras\u0131nda AstraZeneca ve Pfizer-Biontech dan ise sadece 1,2 milyon doz a\u015f\u0131 gemilere y\u00fcklenebilecektir. 2021 y\u0131l\u0131 itibar\u0131 ile t\u00fcm d\u00fcnya n\u00fcfusu.       7.8 milyar insand\u0131r ve insan neslinin bu pandemiden mutlak korunabilmesi i\u00e7in toplam n\u00fcfusunun 60% kadar\u0131n\u0131n yani D\u00d6RT M\u0130LYAR ALTI Y\u00dcZ SEKSEN M\u0130LYON  insan\u0131n acilen a\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekmektedir.        Bu kadar a\u015f\u0131 halen t\u00fcm \u00fcretici \u00fclke ve \u015firketlerde mevcut olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve en iyi hesapla 3 (\u00fc\u00e7) y\u0131l i\u00e7inde bu ihtiyac\u0131n \u00fcretim ve teslimat\u0131n\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi hesapland\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bir insanl\u0131\u011f\u0131n bir k\u0131s\u0131m\u0131 bu hastal\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayarak ba\u011f\u0131\u015f\u0131klanacak bir k\u0131sm\u0131da maalesef zarar g\u00f6recektir. En tuhaf sa\u00e7mal\u0131kta elinde a\u015f\u0131 olma imkan\u0131 olup a\u015f\u0131y\u0131 reddeden ki\u015filerin yoksul ve \u00e7aresiz a\u015f\u0131ya ula\u015famayan insanlar\u0131n  kitlesel olarak can vermesine ald\u0131r\u0131\u015f etmemeleridir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015eI \u00dcRET\u0130M\u0130N\u0130N ENGELLENMES\u0130 ET\u0130KM\u0130?<\/p>\n\n\n\n<p>Daha da \u00f6nemlisi, Bat\u0131&#8217;n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ila\u00e7 \u015firketleri, Bat\u0131l\u0131 olmayan \u00fcreticilerin kendi a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131 lisanss\u0131z olarak \u00fcretmesi fikrine  \u015fiddetle kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmakta, &nbsp;<a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2020\/12\/07\/opinion\/covid-vaccines-patents.html\">Hindistan ve G\u00fcney Afrika taraf\u0131ndan<\/a>&nbsp;D\u00fcnya Ticaret \u00d6rg\u00fct\u00fcne  \u00f6nerilen Covid-19- a\u015f\u0131 ve tedavilerinin fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ge\u00e7ici ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 teklifi bir\u00e7ok zengin \u00fclkeler&nbsp;taraf\u0131ndan <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.devex.com\/news\/in-brief-rich-countries-block-waiver-on-covid-19-vaccine-ip-99077\" target=\"_blank\">engelle<\/a>nmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan,  Airfinity isimli analiz firmas\u0131 taraf\u0131ndan sa\u011flanan son veri bilgilerine  g\u00f6re, Sinovac (\u00c7in) bu y\u0131l 350 milyon dozdan fazla a\u015f\u0131y\u0131 12 \u00fclkeye ihra\u00e7 etmek i\u00e7in anla\u015fma imzalad\u0131.&nbsp;Ayn\u0131 \u015fekilde Sinopharm (\u00c7in) , 11 \u00fclkeye yakla\u015f\u0131k 194 milyon doz;&nbsp;Sputnik 5 (Rusya), 17 \u00fclkeye yakla\u015f\u0131k 400 milyon doz a\u015f\u0131y\u0131 ihra\u00e7 etmek \u00fczere s\u00f6zle\u015fme yapt\u0131.&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/health-coronavirus-china-vaccine-int\/sinopharm-says-may-be-able-to-make-over-1-billion-coronavirus-vaccine-doses-in-2021-idUSKBN2750WM\" target=\"_blank\">T\u00fcm&nbsp;<\/a><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/us-health-coronavirus-vaccine-sinovac\/chinas-sinovac-to-double-annual-covid-19-vaccine-capacity-to-1-billion-doses-idUSKBN29I0YN\" target=\"_blank\">bu \u00fc\u00e7&nbsp;<\/a><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.cnbc.com\/2020\/11\/24\/russia-to-charge-less-for-covid-vaccine-and-to-produce-1-billion-doses.html\" target=\"_blank\">\u00fcretic<\/a>i firman\u0131n  2021 y\u0131l\u0131nda 1 milyar doz kadar \u00fcretim kapasitesine sahip olaca\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.Bu<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/article\/us-health-coronavirus-brazil-sinovac-idUSKBN27P24K\" target=\"_blank\"> \u00fc\u00e7<\/a>&nbsp;firma &nbsp;bir\u00e7ok \u00fclkedeki yerel \u00fcreticilere  a\u015f\u0131lar\u0131n lisanslar\u0131 temin edece\u011fini de vaad ediyor. B\u00f6yle bir imkan d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde yerel \u00fcretim mekanizmalar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131 \u00fcretimi i\u00e7in harekete ge\u00e7irip insan neslinin kurtulu\u015funa ve ayd\u0131nlanmas\u0131na f\u0131rsat verecektir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015eI \u00dcRET\u0130M\u0130NDE DENET\u0130M\u0130N \u00d6NEM\u0130<\/p>\n\n\n\n<p>Peki bu a\u015f\u0131lar, d\u00fcnya \u00fczerinde ihtiya\u00e7 duyan daha \u00e7ok insan i\u00e7in nas\u0131l  daha kolay ula\u015f\u0131labilir ve denetlenebilir hale getirilebilir?&nbsp;Bunun tek bir yolu, a\u015f\u0131lar\u0131 teknik uzmanl\u0131\u011fa sahip uluslararas\u0131 bir kurulu\u015f taraf\u0131ndan resmi bir de\u011ferlendirmeye tabi tutmakt\u0131r.&nbsp;\u015eu anda esas sorun, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc&#8217;n\u00fcn (DS\u00d6) a\u015f\u0131 onaylama kurallar\u0131n\u0131n, zengin, esasen Bat\u0131l\u0131 devletler lehine \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>DS\u00d6&#8217;de &nbsp;, kalite kontrol i\u00e7in g\u00fcvendi\u011fi&nbsp;\u201c&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.who.int\/medicines\/regulation\/sras\/en\/\" target=\"_blank\">kat\u0131 d\u00fczenleyici kurumlar\u0131n<\/a>&nbsp;\u201d&nbsp;bir listesini mevcuttur&nbsp;&#8211; bu liste Avustralya, Kanada, Japonya ve Amerika Birle\u015fik Devletleri &#8211; hari\u00e7 t\u00fcm Avrupa \u00fclkelerini i\u00e7ermektedir..&nbsp;D\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131 i\u00e7in, DS\u00d6 \u00f6n yeterlilik ad\u0131 verilen b\u00f6yle bir hizmet y\u00fcr\u00fctmektedir.Bu &nbsp;uygulama teorik olarak, \u00f6rne\u011fin \u00c7in veya Rusya&#8217;dan gelen a\u015f\u0131lar\u0131n Bat\u0131&#8217;dan gelen a\u015f\u0131larla e\u015fit bir zemine oturtulmas\u0131n\u0131n bir yoludur.&nbsp;Pratikte ise olduk\u00e7a zahmetli ve zaman al\u0131c\u0131 bir s\u00fcre\u00e7tir.Bir a\u015f\u0131, DS\u00d6&#8217;n\u00fcn g\u00fcvenilenler listesindeki bir \u00fclkede geli\u015ftirilip onayland\u0131\u011f\u0131nda, kurulu\u015f h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde imzalamak i\u00e7in genellikle bu de\u011ferlendirmeye g\u00fcvenir.&nbsp;Ancak ba\u015fka herhangi bir yerde bir a\u015f\u0131 \u00fcreticisi \u00f6n yeterlilik i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011funda, DS\u00d6, \u00fcretim tesislerinin fiziksel denetimi de dahil olmak \u00fczere s\u0131f\u0131rdan tam bir de\u011ferlendirme yapar.<\/p>\n\n\n\n<p>DS\u00d6&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.voanews.com\/covid-19-pandemic\/who-approves-emergency-use-pfizer-vaccine\" target=\"_blank\">, Pfizer-BioNTech a\u015f\u0131s\u0131n\u0131<\/a>&nbsp;, \u00fcreticilerin de\u011ferlendirme ba\u015fvurusunda bulunmalar\u0131ndan iki aydan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra 2020 sonunda&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.voanews.com\/covid-19-pandemic\/who-approves-emergency-use-pfizer-vaccine\" target=\"_blank\">onaylad\u0131 <\/a>.  \u015eubat 2020&nbsp;tarihinde <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/extranet.who.int\/pqweb\/sites\/default\/files\/documents\/Status_COVID_VAX_20Jan2021.pdf\" target=\"_blank\">Moderna ve AstraZeneca a\u015f\u0131lar\u0131 i\u00e7in de bir karar verilmesi bekleniyor<\/a>&nbsp;.&nbsp;\u00c7in ve Rus a\u015f\u0131lar\u0131 ise, bunlar\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irme s\u00fcre\u00e7leri daha \u00f6nce ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olsa da, hala s\u0131rada bekliyor. Pfizer-BioNTech a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi s\u0131ras\u0131nda WHO (D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc) Avrupa \u0130la\u00e7 Ajans\u0131 (EMA) ile yak\u0131n bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.ema.europa.eu\/en\/news\/ema-recommends-first-covid-19-vaccine-authorisation-eu\" target=\"_blank\">ve EMA&#8217;n\u0131n&nbsp;<\/a>de\u011ferlendiriminden &nbsp;yakla\u015f\u0131k 10 g\u00fcn&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.ema.europa.eu\/en\/news\/ema-recommends-first-covid-19-vaccine-authorisation-eu\" target=\"_blank\">sonra&nbsp;<\/a><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.who.int\/news\/item\/31-12-2020-who-issues-its-first-emergency-use-validation-for-a-covid-19-vaccine-and-emphasizes-need-for-equitable-global-access\" target=\"_blank\">bu karar\u0131 onaylad\u0131<\/a>&nbsp;.&nbsp;DS\u00d6&#8217;n\u00fcn standartlar\u0131n\u0131 korurken, yerel a\u015f\u0131 \u00fcreticilerinin inceleme s\u00fcrecinden ge\u00e7mesine yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in di\u011fer \u00fclkelerdeki sa\u011fl\u0131k d\u00fczenleyicileriyle de i\u015fbirli\u011fi yapamamas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir sebebi yoktur.&nbsp;DS\u00d6 A\u015f\u0131 \u00fcreten t\u00fcm \u00fclkelere hak ettikleri ilgiyi ve yard\u0131m\u0131         acilen g\u00f6stermelidir.<\/p>\n\n\n\n<p>SONU\u00c7<\/p>\n\n\n\n<p>Baz\u0131 doktorlar ve aktivistler&nbsp;, Bat\u0131&#8217;da \u00fcretilen a\u015f\u0131lar\u0131n d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in&nbsp;\u00e7e\u015fitli <a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2021\/01\/12\/opinion\/world-covid-vaccines.html\">\u00f6nerilerde<\/a>&nbsp;bulundu.&nbsp;Bu \u00e7a\u011fr\u0131lar olduk\u00e7a iyi niyetli ama onlar da Bat\u0131 \u00fclkelerinden gelen a\u015f\u0131lar\u0131n sahip olmaya ve beklemeye de\u011fer tek \u015fey oldu\u011funu varsay\u0131yorlar. Halbuki Covid-19 hastal\u0131\u011f\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n a\u015f\u0131lanma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131yor ve kay\u0131plar her ge\u00e7en g\u00fcn artmaktad\u0131r. Yak\u0131n bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde de maalesef sonucu de\u011fi\u015ftirecek bir radikal \u00e7\u00f6z\u00fcm olu\u015fturulamamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Halbuki elimizin alt\u0131nda \u00e7ok daha basit bir \u00e7\u00f6z\u00fcm var: Di\u011fer \u00fclkelerin a\u015f\u0131lar\u0131na g\u00fcvenmeye ba\u015flama zaman\u0131. Bu toplumlar\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n birbirine g\u00fcvenme, \u015feffafla\u015fma ve dayan\u0131\u015fmas\u0131  ile ortak bir kurtulu\u015fa ula\u015fmas\u0131  i\u00e7in yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son 1 hafta i\u00e7inde 15&#8217;ten fazla hastam covid-19 a\u015f\u0131s\u0131 hakk\u0131nda telefonla aray\u0131p a\u015f\u0131 yapt\u0131r\u0131p yapt\u0131rmama konusunda fikrimi sorunca g\u00fcncel geli\u015fmeler hakk\u0131nda bir yaz\u0131 yazmam gerekti\u011fine ikna oldum. Tam bu esnada &#8216;the Newyork times&#8217;ta Achal Prabhala&nbsp;ve&nbsp;Chee Yoke Ling taraf\u0131ndan yaz\u0131lan kapsaml\u0131 haberi okuyunca bu yaz\u0131dan esinlenerek ve faydalanarak kelimeler klavyeden h\u0131zla d\u00f6k\u00fcl\u00fcverdi. (&#8216;It\u2019s Time to Trust &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"http:\/\/sadibaturoglu.com\/?p=87\" class=\"more-link\">Okumaya devam et<span class=\"screen-reader-text\"> &#8220;COV\u0130D-19 A\u015eILARI HAKKINDA NELER B\u0130L\u0130YORUZ VE NE YAPMALIYIZ?&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-87","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=87"}],"version-history":[{"count":8,"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95,"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/87\/revisions\/95"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=87"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=87"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/sadibaturoglu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=87"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}